पश्चिम नवलपरासीको सीमावर्ती क्षेत्रमा भारतबाट अवैध रूपमा नेपाल भित्र्याउन लागिएको ठूलो परिमाणको मोबाइल पाट्र्ससहित पिकअप गाडी नियन्त्रणमा लिएपछि सीमाबाट हुने राजस्व छली र अवैध आयातको सञ्जालमाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ ।
नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीको संयुक्त टोलीले बुधबार बिहान सरावल गाउँपालिका–७ स्थित भन्सार टोलमा लु ३ च २९३९ नम्बरको पिकअप चेकजाँच गर्दा ठूलो परिमाणमा मोबाइलसँग सम्बन्धित सामग्री फेला पारेको हो ।
बरामद सामान र पिकअप गाडीको कुल अनुमानित मूल्य एक करोड १४ लाख ८४ हजार रुपैयाँ रहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय पश्चिम नवलपरासीले जनाएको छ । भारतबाट नेपालतर्फ आउँदै गरेको उक्त पिकअपलाई इलाका प्रहरी कार्यालय महेशपुरबाट खटिएको नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल, नेपाल बीओपी भुजहवाको संयुक्त टोलीले नियन्त्रणमा लिएको हो ।
प्रहरीका अनुसार पिकअपबाट एयरपड्स, टेम्पर ग्लास, मोबाइल कभरलगायतका मोबाइल पाट्र्स तथा अन्य सामग्री बरामद गरिएको छ । सामान्य रूपमा हेर्दा यी सामग्री उपभोक्ताका लागि दैनिक प्रयोगका वस्तुजस्ता देखिए पनि ठूलो परिमाणमा भन्सार प्रक्रिया छलेर भित्र्याइँदा यसले राज्यको राजस्वमा प्रत्यक्ष असर पार्ने गर्छ ।
विशेषगरी सीमावर्ती क्षेत्रमा साना–ठूला सामानको आवतजावत बाक्लो हुने भएकाले वैध व्यापारको आवरणमा अवैध सामान ओसारपसार गर्ने जोखिम सधैँ रहन्छ । यही कारण सीमामा तैनाथ सुरक्षाकर्मीका लागि एउटा पिकअपमा लोड गरिएको सामान मात्रै होइन, त्यसको स्रोत, गन्तव्य र कारोबारको सञ्जाल पहिचान गर्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ ।
यस घटनामा पनि बरामद सामान कहाँबाट खरिद गरिएको थियो, नेपालमा कसलाई बुझाउने तयारी थियो, यसको कारोबारमा अन्य व्यक्ति वा समूह संलग्न थिए कि थिएनन् र यसअघि पनि यस्तै खेप नेपाल भित्रिएको थियो कि थिएन भन्ने प्रश्नहरू अनुसन्धानको विषय बन्न सक्छन् । अझ महत्वपूर्ण पक्ष भनेको एक करोडभन्दा बढी मूल्यको सामान एउटा पिकअपमार्फत सीमापार गराउन खोजिएको घटना हो ।
यसले सीमाको निगरानी केवल खुला नाकामा मानिस र सवारी जाँच गर्ने विषयमा सीमित नराखी अवैध व्यापारको सम्भावित सञ्जाल पहिचान गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ । नेपालमा मोबाइल तथा इलेक्ट्रोनिक सामग्रीको ठूलो बजार रहेकाले यस्ता सामानको अवैध आयातले वैध रूपमा व्यवसाय गर्ने व्यापारीमाथि समेत असर पार्न सक्छ ।
भन्सार तिरेर व्यवसाय सञ्चालन गर्ने व्यवसायी र राजस्व नतिरी सामान भित्र्याउनेबीच मूल्यमा अस्वाभाविक अन्तर सिर्जना हुने भएकाले अवैध आयातले राज्यको राजस्वसँगै वैध व्यापार प्रणालीलाई समेत चुनौती दिन सक्छ । यस घटनामा नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीको संयुक्त सक्रियता भने उल्लेखनीय देखिएको छ ।
सीमासँग सम्बन्धित अपराध तथा राजस्व चुहावट नियन्त्रणमा दुवै सुरक्षा निकायबीचको समन्वय प्रभावकारी हुन सके ठूलो परिमाणका अवैध सामान नियन्त्रणमा लिन सकिने उदाहरणका रूपमा यसलाई लिन सकिन्छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय पश्चिम नवलपरासीका सूचना अधिकारी प्रहरी नायब उपरीक्षक मदन थापाका अनुसार संयुक्त टोलीको सक्रियताका कारण ठूलो परिमाणको अवैध सामान नियन्त्रणमा लिन सफल भएको हो ।
नियन्त्रणमा लिइएको पिकअप र बरामद सामान आवश्यक कारबाहीका लागि भन्सार कार्यालयमा बुझाउने तयारीस्वरूप इलाका प्रहरी कार्यालय महेशपुरमा राखिएको प्रहरीले जनाएको छ । तर, अबको वास्तविक परीक्षा बरामद सामानमा मात्रै सीमित छैन । यसको मालिक को हो, सामानको वास्तविक मूल्य र स्रोत के हो, कसरी सीमापार गरियो र यसको पछाडि कति ठूलो कारोबार सञ्जाल सक्रिय छ ?
