सत्यपाटी
२०७५ सालमा धुर्मुस–सुन्तली फाउन्डेसनले चितवनको भरतपुरमा सुरु गरेको ‘गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला’ नेपालकै खेलकुद पूर्वाधार निर्माणमा एक ऐतिहासिक महत्त्व राख्ने सपना बोकेको परियोजनाका रूपमा अघि बढेको थियो । त्यसलाई नेतृत्व गर्दै अघि बढाएका थिए लोकप्रिय हास्य कलाकार सीताराम कट्टेल धुर्मुसले ।
धुर्मुस–सुन्तली फाउन्डेसनसँगै भरतपुर महानगरपालिका र सरकारसमेत गरी यी तीन तहको संयुक्त साझेदारीमा थालिएको यो आयोजनाप्रति सुरुमा असाधारण उत्साह, जनताको ठूलो सहयोग र देशभक्तिपूर्ण अभियानका रूपमा स्थापित भएको थियो । तर, न निर्माण सम्पन्न हुनसक्यो, न त हिजोको त्यो आशा भरोसा जोगियो ।
काम अघिबढ्दै जाँदा आर्थिक अभाव, सरकारी तवरबाट आवश्यक नीतिगत सहजीकरणमा ढिलाई तथा प्रक्रियागत जटिलताले गर्दा परियोजना क्रमशः समस्याको भुमरीमा फस्दै गएको हो । थालनीको तीन वर्ष पछि अर्थात् २०७८ साल साउनसम्म आइपुग्दा आर्थिक स्रोतहरू सुक्दै गए । त्यसैमाथि कोभिड–१९ को मारले चुनौती थपिँदै गयो । अन्ततः रङ्गशाला निर्माण कार्य अधुरो अवस्थामा बेबारिसे बन्न पुग्यो ।
धुर्मुसले सार्वजनिकरूपमा नै कोभिडको असर र वित्तीय संकटका कारण आफू फाउन्डेसनको जिम्मेवारी सम्हाल्न नसकेर पछि हट्नुपरेको बताउँदै आएका छन् । समय जति घट्किँदै गयो– परियोजना अपूर्ण रहने र सरकारी संयन्त्रले अपेक्षित गतिमा जिम्मेवारी नलिइदिने जस्ता कारणले धुर्मुसका लागि परिस्थितिहरू थप जटिल बन्दै गएको छ ।
सरकारले अधुरो रङ्गशाला पूरा गर्ने जिम्मा लिएर दुई वर्ष बितिसक्दा पनि काम अगाडि बढ्न नसक्दा धुर्मुस स्वयं ऋणका कागजात बोकेर सिंहदरबारदेखि अड्डाअदालतको दैलो धाइरहेक थिए । राजनीतिक अस्थिरता र प्रशासनिक झन्झटबीच झुलिरहँदा आफू मानसिक, सामाजिक तथा शारीरिक रूपमा समेत कमजोर भइरहेको बताइरहेका हुन्थ्ये ।
धुर्मुसका यी उदारचढापका बीच उनीबारे सामाजिकसञ्जालमा पुनः चर्चा छ । यतिबेला उनी अमेरिकामा छन् । उनकै दाबी अनुसार उनी श्रीमती कुन्जना घिमिरे सुन्तलीसहित आफ्नो छोरीको उपचारको लागि अमेरिका पुगेका हुन् । तर, सामाजिक सञ्जालमा भने धुर्मुस सुटुक्क अमेरिका गएको, उतै बसोबास गर्न खोजेको र ‘ग्रीन कार्ड’ लिएर देश छोडेको भन्ने हल्ला फैलिन थालेको हो ।
सामाजिक सञ्जालमा मात्रै नभई रंङ्ग पत्रकार प्रकाश सुवेदीले आफ्नो कार्यक्रम ‘रजतपट’ मार्फत धुर्मुस ग्रीन कार्डसहित अमेरिका गएको दाबी गरे । त्यसपछि सामाजिक सञ्जालमा झनबढी त्यो विषय भाइरहल भएको हो । तर, यी सबै हल्ला भएको दाबी गर्दै धुर्मुसले भने शुक्रबार फेसबुकमार्फत विस्तृत स्पष्टीकरण दिएका छन् । आफू भागेको नभई छोरीको उपचारका लागि श्रीमतीसहित अमेरिका आएको बताएका छन् ।
उनले नेपाल तथा भारतका विभिन्न अस्पतालमा निरन्तर उपचार गराउँदा पनि अपेक्षित सुधार नआएपछि चिकित्सकहरूले उच्च प्रविधियुक्त उपचारका लागि अमेरिका जान सुझाव दिएकोले त्यसै अनुसार आफू अमेरिका पुगेको उल्लेख गरेका छन् । धुर्मुसका अनुसार उनकी १२ वर्षीया छोरीलाई जन्मेको १६ दिनमै म्यानेन्जाइटिस भएको थियो । त्यसपछि घुँडाको हड्डीमा इन्फेक्सन देखिँदा दाहिने खुट्टा देब्रेभन्दा करिब ७ सेन्टिमिटर छोटो भएको छ ।
नेपाल र भारतका विभिन्न अस्पतालमा उपचार सम्भव नभएपछि चिकित्सकको सिफारिस अनुसार अहिले अमेरिकामा दीर्घकालीन उपचार सुरु गरिएको उनले उल्लेख गरेका छन् । आफूहरू आर्थिक हैसियत कमजोर भएकाले ‘एक्स्ट्राअर्डिनरी ग्रीनकार्ड’ अन्तर्गत अमेरिकाले एक वर्षअघि भिसा उपलब्ध गराएको र सो कार्डमार्फत कम आम्दानी भएका अभिभावकका बच्चाले निःशुल्क स्वास्थ्य सेवा पाउने व्यवस्था रहेकाले त्यही प्रक्रियामा अमेरिका आएको उनले बताए ।
गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला निर्माणका क्रममा उत्पन्न विवादका कारण अमेरिका उडेको जस्ता टिप्पणीहरू बढेपछि उनले त्यो गलत बुझाई भएको बताएका हुन् । यद्यपी सामाजिक सञ्जालबाटै उनले रंगशाला निर्माणपछि आफूले भोग्नुपरेको दुखको फेरिहस्त पोखेका छन् । उनले आफूहरु अमेरिका उड्नुको विवषता रहेको पनि खोलेका छन् ।
‘नेपालमा कलाकारिता पनि गर्न नसक्दा र बाँच्न सक्ने कुनै आधार नभेटेपछि ‘मरता क्या नहीँ करता’ भन्ने स्थितिमा हामीले तीन वर्षअघि अमेरिकाको ‘एक्स्ट्रा अर्डिनरी ग्रीनकार्ड’का लागि आवेदन गरेका थियौं नेपालबाटै । यो विभिन्न विधाका असाधारण क्षमता भएकाहरुका लागि दिइने स्थायी बसोबास अनुमतीपत्र हो । यो कार्डमा आएपछि कम आम्दानी भएका बाबुआमाका बच्चाका लागि निःशूल्क उपचार सुविधा हुने रहेछ इन्सुरेन्स–मेडिकेडमार्फत ।
यसअघि कुन्जनाको कोखमा रहेको हाम्रो दोस्रो बच्चा ‘स्ट्रेस’कै कारण खेर गएको थियो । भएकी एक मात्र सन्तानको हकमा हामीले कुनै जोखिम लिन चाहेनौं । उनको स्वास्थ्य र सुरक्षित भविष्यका लागि अमेरिकाको ‘एक्स्ट्रा अर्डिनरीमा’ एप्लाइ गर्ने निर्णय लिएका थियौं,’ धुर्मुसले सामाजीक सञ्जालमा लेखेका छन् ।
उनले अमेरिका आउजाउबारे अगाडि लेखेका छन्, ‘आवेदन गरेको दुई वर्षपछि पोहोर साल हामीले भिसा पायौं । तर, भिसा हातमा परेको दिन हामी खुशी हुन सकेनौं, बरु भक्कानिएर रोयौँ । कारण यो हाम्रो रहरको निर्णय थिएन । हामी परिस्थितिको दास बनेका थियौं । गत वर्ष हामी अमेरिका आयौँ । अमेरिका आउने जाने खर्चको जोहो गर्न कुन्जनाले आफूसँग भएका सबै गरगहना बेचिन् । आएकै एक महिनामा म रंगशालाको कामले सिंहदरबार धाउन फर्किए ।’
रंगशालाको दलदलबाट बाहिर निस्किएर मात्र आफूहरू छोरीको उपचारका लागि अमेरिका जान चाहेको पनि उनले भनेका छन् । तर, उही पुरानै नियति दोहोरिएको पनि उनले उल्लेद गरेका छन् । ‘भरतपुर महानगरपालिका र संघीय सरकारलाई छोरीको उपचारको लागि बाहीर जानुपर्ने भएकाले हामीलाई छिटो यो भारीबाट मुक्ति दिलाईदिनुस भनेर पटपक–पटक अनुरोध गरेका थियौ तर सबै प्रयास लगाउँदा पनि कुनै उपाय लागेन । निराशा मात्र हात पर्यो । त्यसैले हामी छोरीको ज्यान जोखिममा नपरोस भनेर समस्यालाई थाँती राखी अहिले अमेरिका आउन बाध्य बन्यौँ,’ धुर्मुसले सामाजिक सञ्जालमार्फत भनेका छन् ।
उनले लेखेका छन्, ‘यो बाध्यतालाई सबैले बुझिदिनुहुनेछ भन्ने आशा गर्छु,’ धुर्मुसले सामाजिक सञ्जालमार्फत भनेका छन्, ‘हामी भागेको होइन । छोरीको उपचार सम्पन्न भएपश्चात् नेपाल फर्किनेमा कुनै सन्देह छैन । छोरीको उपचारपश्चात् हामी नेपाल फर्किएर अब कलाकारितामै रम्न चाहन्छौँ । तर, रंगशालाको उल्झनबाट मुक्ति नपाउँदासम्म हामीले नेपालमा न काम गरेर खान सक्ने, न चैनसित निदाउन सक्ने अवस्था रह्यो । हाम्रो यति चाहना छ, कि रंगशालाको समस्या समाधान भएर हामीले नेपालमै कलाकारिता गरेर बाँच्न सक्ने अवस्था बनोस ।’
