सत्यपाटी
दशैँ नजिकिँदै गर्दा मुस्ताङ, डोल्पा र जुम्ला लगायतका हिमाली क्षेत्रमा पालिएका भेडा च्याङ्ग्राहरू विभिन्न बजारमा झर्न थालेका छन् । यी हिमाली चौपाया बजारमा आउनुले दशैँको चहलपहल सुरु भएको सङ्केत दिन्छ ।
नेपाल चौपाया खरिद बिक्री सङ्घका संस्थापक अध्यक्ष ज्ञानकुमार श्रेष्ठका अनुसार मुस्ताङबाट आएका भेडा च्याङ्ग्राहरूलाई बेनी–जोमसोम सडक हुँदै म्याग्दीको बैसरीसम्म पैदल ल्याइन्छ र त्यसपछि ट्रक तथा कन्टेनरमार्फत पोखरा, काठमाडौं लगायत ठूला सहरमा पुर्याइन्छ ।
उनले अहिलेसम्म १ हजार ३०० भेडा च्याङ्ग्रा काठमाडौं पठाइसकिएको र थप १ हजार ७०० पठाउने तयारी भइरहेको जानकारी दिए । मुस्ताङबाट ल्याइएका च्याङ्ग्राको मूल्य आकार अनुसार प्रतिगोटा रु ३२ हजारदेखि ३७ हजारसम्ममा बिक्री भइरहेको छ ।
व्यवसायीहरूका अनुसार, काठमाडौं पुर्याउँदा जिउँदो च्याङ्ग्राको मूल्य प्रतिकिलो रु एक हजार ३०० सम्म पुग्न सक्ने अनुमान छ । यस वर्ष दशैँमा डोल्पा र जुम्लाबाट तीन हजार र मुस्ताङबाट १२ हजार भेडा च्याङ्ग्रा बिक्री हुने अनुमान गरिएको छ ।
मुस्ताङस्थित भेटेरिनरी अस्पतालले भेडा च्याङ्ग्राको स्वास्थ्य परीक्षण गरी मात्र बजार पठाउने व्यवस्था गरेको छ । मुस्ताङको नामग्यालका किसान तेन्जिङ गुरुङले च्याङ्ग्रापालनबाटै आफ्नो जीविकोपार्जन हुँदै आएको बताए ।
यद्यपि, यो पेसा चुनौतीरहित छैन । पर्याप्त हिउँ नपर्दा घाँसको अभाव हुने र हिउँ चितुवा तथा ब्याँसोको आक्रमणबाट बचाउनुपर्ने प्रमुख चुनौतीहरू रहेका छन् । पाँच वर्ष उमेर पुगेका च्याङ्ग्राहरू मासुका लागि उपयुक्त मानिन्छन् ।
मुस्ताङको बारागुङ मुक्तिक्षेत्र, घरपझोङ, लोघेकर दामोदरकुण्ड र लोमान्थाङ गाउँपालिकामा करिब ५० हजार च्याङ्ग्रा पालिएका छन् । च्याङ्ग्राको भुवा पश्मिनाको कच्चा पदार्थका रूपमा पनि प्रयोग हुन्छ । मुस्ताङका भेडा च्याङ्ग्राको ठूलो बजार पोखरा, म्याग्दी, बागलुङ, पर्वत, स्याङ्जा, तनहुँ र लमजुङ लगायतका क्षेत्रहरू हुन् ।
