ओली-नेपालबीच पानी बाराबार, झन् गहिरिँदै दुश्मनी !

वर्तमान प्रधानमन्त्री एवं नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेकपा (एकीकृत समाजवादी)का अध्यक्ष माधवकुमार नेपालबीचको सम्बन्ध अझैँ सुधारिएको छैन । लामो राजनीतिक सहयात्रा गरेका यी दुई नेताबीचको कटुताले अझै मेलमिलापको सम्भावनालाई कमजोर बनाइरहेको छ ।

पछिल्ला केही राजनीतिक घटनाक्रम र अन्तरवार्ताहरूले समेत उनीहरूबीचको दूरी कायम रहेको स्पष्ट पार्दछन् । एमाले विभाजनपछि बनाएको एकीकृत समाजवादी पार्टीको नेतृत्व सम्हालेका नेपाल र प्रधानमन्त्री ओलीबीचको विवादको सुरुआत शक्ति केन्द्रित गर्ने ओलीको प्रयाससँगै सुरु भएको हो । तर, त्यसपछि वार्ताका थुप्रै प्रयासहरू भए पनि विश्वास पुनःस्थापना हुन सकेको छैन ।

शक्ति संघर्ष र विभाजनको घाउ

माधवकुमार नेपाल नेतृत्वको पक्षले २०७८ सालमा ओलीको कार्यशैलीप्रति असहमति जनाउँदै छुट्टै पार्टी खोलेका थिए । त्यसबेला ओलीले ‘पार्टी विरोधी गतिविधिमा संलग्न’ भन्दै माधव पक्षका नेताहरूमाथि कारवाही गरेका थिए । नेपालले त्यसलाई ‘अधिनायकवादी चरित्र’ भन्दै तीव्र आलोचना गरेका थिए । त्यसयता ओली र नेपालको सम्बन्धमा चिसोपना कायमै छ ।

संवाद भए तर सहमति भएन

विगतमा केही पटक संवाद र मेलमिलापको पहल भए पनि व्यवहारिक परिणाम देखिएको छैन । दुवै नेताबीच टेलिफोन संवाददेखि साक्षात भेटवार्ता भएका थिए । तर, साझा एजेन्डा वा विश्वासको जग निर्माण हुन सकेन । पछिल्लो पटक संघीय संसद्मा उत्पन्न अस्थिरता समाधानका लागि भएको संवादमा समेत ‘पुरानो व्यवहार दोहोरिने’ आशंकाले नेपाल पक्ष अझै सतर्क देखिन्छ ।

आरोप–प्रत्यारोपको खेती

प्रधानमन्त्री ओलीले विगतमा नेपालमाथि पटक–पटक ‘पार्टी विरोधी गतिविधि’, ‘गुटबन्दी प्रवृत्ति’ र ‘अवसरवादी राजनीति’ को आरोप लगाउँदै आएका छन् । अर्कोतर्फ, नेपालले ओलीलाई ‘स्वेच्छाचारी’, ‘सामूहिक निर्णय प्रणालीको विरोधी’ र ‘गणतन्त्र विरोधी प्रवृत्तिका अनुयायी’ भन्दै आलोचना गर्दै आएका छन् । यसरी सार्वजनिक रूपमा आरोप प्रत्यारोप चलिरहँदा मेलमिलापको सम्भावना कमजोर देखिएको छ ।

दलगत समीकरणमा टकराव

नेपाल नेतृत्वको समाजवादी पार्टी अहिले सत्तारूढ गठबन्धनको हिस्सा छैन । यता ओली नेतृत्वको एमाले मुख्य विपक्षी दल हो । गठबन्धन राजनीतिमा नेपाल र ओलीबीच कुनै पनि साझा मोर्चा निर्माणको संकेत देखिएको छैन । बरु, प्रदेश तहदेखि संघसम्मका राजनीतिक निर्णयहरूमा उनीहरू परस्पर विरोधी ध्रुवमा देखिन्छन् ।

भविष्यप्रतिको दृष्टिकोण फरक

ओलीको रणनीति ‘एक नेतृत्व, एक निर्णय’ भन्नेमा केन्द्रित देखिन्छ भने नेपाल ‘’सहमतिको राजनीति’मा जोड दिन्छन् । यति फरक कार्यशैलीका नेताबीच गहिरो सहकार्य वा सहमति बन्ने आधार कमजोर देखिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ । पछिल्लो समय एमालेभित्र देखिएको आन्तरिक छलफल, प्रचण्ड नेतृत्वको सत्ता समीकरणमा नेपाल पक्षको स्थायित्व र ओलीको सत्तामुखी रणनीतिले यी दुई नेताबीचको सम्बन्ध सुधार्न अझै समय लाग्ने संकेत गरेका छन् । संवादका ढोका खुलेका भए पनि ती संवादले व्यवहारिक निष्कर्ष नदिएका कारण ओली–नेपाल सम्बन्धमा सुधारको सम्भावना तत्काल देखिँदैन ।