कमेरो र रातोमाटोले सिँगारिएका घर, गाउँमा ठडिएका लिंगे पिङ, घर फर्किनेको लर्को र शक्तिपीठमा भक्तजनको भीड । दसैँले नेपाली जनजीवनलाई उत्सवमय बनाएको छ । दसैँ नेपालीको घरआँगनमा भित्रिसकेको छ । आश्विन शुक्ल पक्षको महाअष्टमीसँगै दसैँको उल्लास गाउँदेखि सहरसम्म फैलिएको छ । घरको सरसफाइ र रङरोगनदेखि पिङ हाल्ने, किनमेल गर्ने र परदेशबाट घर फर्किने चटारोसम्मले दसैँको आगमनलाई थप उत्सवमय बनाएको छ ।
दसैँमा घर सिँगार्ने परम्परा अझै पनि गाउँघरमा जीवन्त छ । कतिपय घर कमेरो र रातोमाटोले पोतिएका छन् । भित्तामा फेरिएको रङसँगै घरको रूप मात्र बदलिएको छैन, पर्वको उमङ्ग पनि झल्किएको छ । आधुनिक रङको प्रयोग बढ्दै गए पनि परम्परागत तरिकाले घर पोत्ने चलनले दसैँसँग जोडिएको सांस्कृतिक पहिचानलाई जोगाइरहेको छ । गाउँका चौतारा, खुला चौर र बस्तीछेउमा लिंगे पिङ ठडिएका छन् ।
दसैँमा एकपटक भए पनि जमिन छाड्नुपर्छ भन्ने जनविश्वाससँग जोडिएको पिङ खेल्ने परम्परा अहिले पनि उत्तिकै लोकप्रिय छ । पिङमा मच्चिँदै गरेका बालबालिका, पालो कुरिरहेका युवा र रमाइलो हेरेर बसिरहेका वृद्धवृद्धाले गाउँको दसैँलाई जीवन्त बनाएका छन् । पिङ केवल मनोरञ्जनको साधन होइन, पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको साझा संस्कृति पनि हो । दसैँको अर्को महत्त्वपूर्ण दृश्य हो, घर फर्किनेको लर्को ।
रोजगारी, अध्ययन र विभिन्न पेसाका कारण घरपरिवारबाट टाढा रहेका नेपालीहरू चाड मनाउन आफ्नो थातथलो फर्किरहेका छन् । लामो समयपछि परिवारसँग भेट्ने उत्साह उनीहरूको यात्रामा देखिन्छ । भारतसँग जोडिएका विभिन्न नाकामा समेत दसैँ मनाउन नेपाल भित्रिने नेपालीको चहलपहल बढेको छ । वर्षभरि टाढा रहेका आफन्तसँग भेट्ने र परिवारसँगै चाड मनाउने चाहनाले दसैँको यात्रालाई विशेष बनाएको छ ।
उता, नवरात्रको अवसरमा देशभरका शक्तिपीठमा श्रद्धालु भक्तजनको चहलपहल बढेको छ । महाअष्टमीका दिन देवी दुर्गाको विशेष पूजा–आराधना गर्न मन्दिर पुग्नेहरूको उपस्थिति उल्लेख्य हुने गरेको छ । पूजा सामग्री बोकेर मन्दिर जाने भक्तजन, दर्शनका लागि पालो कुरिरहेका श्रद्धालु र पूजापाठमा व्यस्त परिवारका दृश्यले दसैँको धार्मिक तथा आध्यात्मिक पक्षलाई उजागर गर्छन् । दसैँ केवल टीका र जमरामा सीमित पर्व होइन ।
यो घर फर्किने बहाना हो, परिवारसँग पुनर्मिलनको अवसर हो र पुस्तौँदेखि चलिआएका संस्कार तथा परम्परालाई सम्झिने समय पनि हो । घरको आँगनमा फेरिएको रङ, पिङमा सुनिने हाँसो, बाटोमा देखिने यात्रुको भीड र शक्तिपीठमा गुञ्जिने आराधनाले एउटै सन्देश दिन्छन्, दसैँले नेपाली समाजलाई उत्सवको एउटै सूत्रमा बाँधेको छ । महाअष्टमीसँगै दसैँको रौनक उत्कर्षतर्फ अघि बढिरहेको छ ।
गाउँदेखि सहरसम्म, घरआँगनदेखि मन्दिरसम्म र स्वदेशदेखि परदेशबाट फर्किने यात्रासम्म दसैँको उल्लास फैलिएको छ । यतिबेला नेपाली जनजीवनमा पर्वको रङ चढिसकेको छ । तस्वीरमा देखिने यी दृश्यहरू दसैँका झाँकी मात्र होइनन्, नेपाली समाजको संस्कृति, आत्मीयता र सामूहिक खुसीका जीवन्त कथा हुन् ।
लमजुङको एक गाउँमा रातोमाटोले घर पोत्दै महिला ।
महोत्तरी सदरमुकाम जलेश्वरमा स्थापना गरिएको दुर्गामाता लगायत देवीदेवताको दर्शन गर्दै भक्तजन ।
भक्तपुरको मध्यपुरथिमिमा पिङ खेलेर रमाउँदै बालबालिका ।
दसैँको महाअष्टमीका दिन काठमाडौँको मैतीदेवी मन्दिरमा दुर्गा भवानीको पूजा आराधना गर्न लामबद्ध भक्तजन ।
भारतमा रोजगारी गरी चाडपर्व मनाउन कैलालीको त्रिनगर सीमा नाकाबाट घर फर्किदै नेपालीहरू ।
दशैँको महाअष्टमीका दिन काठमाडौँस्थित भद्रकाली मन्दिरको प्रवेशद्वारमा सवारीसाधनको पूजाआजा गर्दै सर्वसाधारण ।
महाअष्टमीका दिन आइतबार काठमाडौँस्थित भद्रकाली मन्दिर परिसरमा पूजाआजा तथा दर्शन गर्न आएका भक्तजन ।
दसैँ आगमनसँगै रातोमाटो र कमेरोले घर रंगाउँदै बागलुङ नगरपालिका–३, गहतेकी महिला ।
