इरान र अमेरिकाबीच वार्ता जारी, महत्त्वपूर्ण विषयमा अझै मतभेद

पाकिस्तानको राजधानी इस्लामावादमा इरान र अमेरिकाबीच चलिरहेको युद्धविराम वार्ता दोस्रो दिन आइतबार पनि लम्बिएको छ । ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै अमेरिकी सञ्चारमाध्यमले यो प्रत्यक्ष वार्ता १५ घण्टादेखि जारी रहेको र अझै चलिरहेको जनाएका छन् । इरानी सरकारले पनि केही मतभेदहरू बाँकी रहे तापनि वार्ता अघि बढिरहेको स्पष्ट पारेको छ ।

गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि सुरु भएको युद्धले मध्यपूर्वलाई मात्र नभई विश्व अर्थतन्त्रलाई नै धक्का दिएको थियो । तर, पाकिस्तानको मध्यस्थतामा अप्रिल ८ मा दुई हप्ताको अस्थायी युद्धविराम लागू भएपछि यी वार्ताहरू सुरु भएका हुन् ।

४७ वर्षपछिको ऐतिहासिक आमनेसामने

सन् १९७९ को इरानी इस्लामिक क्रान्तिपछि (४७ वर्षयता) यी दुई देशका उच्च तहका नेताहरू यसरी प्रत्यक्ष वार्तामा बसेको यो पहिलो पटक हो । यस ऐतिहासिक वार्तामा अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले गरेका छन् ।

उनको टोलीमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुश्नर र मध्यपूर्वका लागि अमेरिकी दूत स्टिभ विटकफ पनि सहभागी छन् । यसैगरी, इरानी टोलीको नेतृत्व संसद्का सभामुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले गरेका छन् भने टोलीमा विदेशमन्त्री अब्बास अराघची लगायतका नेताहरू पनि समावेश छन् ।

मुख्य एजेन्डा र विवादका विषय

इस्लामावादस्थित सेरेना होटलमा प्राविधिक विवरणहरूलाई अन्तिम रूप दिन वार्ता चलिरहेको छ । शनिबार राति विशेषज्ञहरूको टोलीले घण्टौं लामो प्रत्यक्ष छलफलपछि लिखित प्रस्ताव र मस्यौदाहरू आदानप्रदान गरेका थिए ।

दुई देशका विशेषज्ञ समितिहरूले सुरक्षा, राजनीति, सेना, अर्थतन्त्र, कानुन र आणविक मुद्दाहरूमा गहिरो छलफल गरेका छन् । यद्यपि, केही मुख्य विषयहरूमा अझै सहमति जुट्न सकेको छैन । इरानको आणविक कार्यक्रम, प्रतिबन्ध फुकुवा, रोक्का राखिएको इरानी सम्पत्ति र लेबनानमा भइरहेको इजरायली आक्रमण प्रमुख विवादका विषय बनेका छन् ।

इरानले लेबनानमाथि इजरायलले गरिरहेको आक्रमण तत्काल रोक्न माग गरेको छ । साथै, इरानले इजरायल र अमेरिकाका निर्णयहरू आपसमा जोडिएकाले यदि यो वार्ता निष्कर्षविहीन भएमा त्यसको दोष इजरायललाई मात्र नभई अमेरिकालाई पनि जाने स्पष्ट पारेको छ ।

इरानी राष्ट्रपतिको अडान र मिनाब घटनाको स्मरण

इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियनले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेख्दै इरानी प्रतिनिधिमण्डल देशको हितको रक्षा गर्न पूर्णरूपमा प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन् । उनले आफ्नो टोलीले साहसपूर्वक वार्ता गर्ने आशा व्यक्त गर्दै वार्ताको नतिजा जे भए पनि सरकार सधैं आफ्ना जनताको साथमा उभिने स्पष्ट पारेका छन् ।

यसैबीच, वार्ताका लागि इस्लामावाद पुगेपछि सभामुख गालिबाफले विमानको सिटमा रगत लतपतिएका स्कुल झोला, जुत्ता र ४ बालबालिकाको तस्बिर राखेर एउटा मार्मिक तस्बिर सेयर गरेका थिए ।

यो फेब्रुअरी २८ मा युद्धको पहिलो दिन इरानी सहर मिनाबको प्राथमिक विद्यालयमा भएको आक्रमणको स्मरण थियो, जसमा १६८ जना (बालबालिका र शिक्षक)को ज्यान गएको थियो । इरानले यस आक्रमणको दोष अमेरिका र इजरायलमाथि लगाएको छ भने अमेरिकाले यसको अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ ।

ट्रम्पको चेतावनी

वार्ता सुरु हुनुअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शान्ति सम्झौता नभए अमेरिकाले इरानमाथि फेरि भीषण आक्रमण गर्ने कडा चेतावनी दिएका थिए । त्यस्तै, उपराष्ट्रपति भान्सले वार्ताबाट सकारात्मक नतिजाको अपेक्षा गरे पनि इरानले अमेरिकासँग चलाखी गर्न नहुने बताएका थिए ।

यस प्रत्यक्ष वार्तासँगै मध्यपूर्वको शान्तिका लागि अर्को महत्त्वपूर्ण प्रयासस्वरूप आगामी अप्रिल १४ मा अमेरिकामा लेबनान र इजरायलबीच पनि युद्धविरामबारे छुट्टै वार्ता सुरु हुने तय भएको छ । आइतबारको विश्रामपछि इरान र अमेरिकाबीचको वार्ताको अर्को चरण पुनः सुरु हुनेछ ।