बडादशैँको सातौँ दिन आज फूलपाती मनाइन्छ । यस वर्षको फूलपातीका दिन श्री तुलजाभवानी यात्राको शुभसाइत बिहान ७ बजेर ३७ मिनेटमा रहेको छ । साथै स्थिरासनको शुभसाइत बिहान १० बजेर ३९ मिनेटमा रहेको छ । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि फूलपातीको विशेष धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व रहेको छ ।
घटस्थापनादेखि दशैँ शुरू भए पनि फूलपाती भित्र्याएपछि घरघरमा दशैँको चहलपहल र रौनक थप बढ्ने गर्छ । फूलपाती भन्नाले नौ प्रकारका वनस्पतिको संयोजन अर्थात् नवपत्रिकालाई बुझिन्छ । शास्त्रीय विधिअनुसार शुभ साइतमा यी वनस्पतिलाई पूजा गरेर घर वा पूजास्थलमा भित्र्याउने परम्परा छ । नवपत्रिकालाई नौ दुर्गाका प्रतीकका रूपमा लिइन्छ ।
फूलपातीमा केरा, दारिम, धान, हलेदो, माने, कर्चुरा, बेल, अशोक र जयन्तीका पात तथा वनस्पति समावेश गरिन्छ । धार्मिक मान्यताअनुसार यी वनस्पतिमा विभिन्न देवीको वास रहेको विश्वास गरिन्छ । नवपत्रिकालाई दुर्गा पूजास्थलमा स्थापना गरी विधिपूर्वक पूजा गर्ने चलन छ । नवरात्रका नौ दिनमा शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चन्द्रघण्टा, कूष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्रि, महागौरी र सिद्धिदात्री देवीको पूजा गरिन्छ ।
सातौँ दिन कालरात्रि देवीको आराधना गरिन्छ । फूलपातीमा नवपत्रिकाको स्थापना गरेर देवी दुर्गाको आह्वान र पूजा गर्ने परम्परा छ । धार्मिक विधिअनुसार फूलपाती भित्र्याउनुअघि नै वनस्पति र फूललाई निमन्त्रणा दिने चलन छ । निमन्त्रणा गरिएका वनस्पति भोलिपल्ट शुभ साइतमा सङ्कलन गरेर भगवतीको पूजास्थलमा ल्याइन्छ ।
शङ्ख, घण्टी र मंगलधुन बजाउँदै धूप, दही, अक्षता तथा अन्य पूजासामग्रीसहित फूलपाती भित्र्याउने गरिन्छ । कतिपय स्थानमा ब्राह्मणको अगुवाइमा स्वस्ति वाचनसहित यो विधि पूरा गरिन्छ । नवपत्रिकामा रहेका प्रत्येक वनस्पतिको छुट्टाछुट्टै धार्मिक महत्व रहेको मानिन्छ ।
केरामा ब्रह्मायणी, हलेदोमा दुर्गा, दारिममा रत्नदन्ती र धानमा लक्ष्मीको पूजा गर्ने परम्परा छ । त्यसैगरी कचुमा कालिका, महान् वृक्षमा चामुण्डा, बेलपत्रमा शिव, अशोकमा शोकहरिणी र जयन्तीमा जयन्ती देवीको पूजा गरिन्छ । धार्मिक विश्वासअनुसार देवीको आराधनाबाट शक्ति प्राप्त होस् र असुरी शक्तिको नाश होस् भन्ने कामनासहित फूलपाती भित्र्याइन्छ ।
नवपत्रिकाको पूजा गर्दा देवी दुर्गाको कृपा प्राप्त हुने र परिवारमा सुख, शान्ति तथा समृद्धि कायम हुने विश्वास गरिन्छ । फूलपाती भित्र्याउने विधि ठाउँ, समुदाय र परम्पराअनुसार फरक हुन सक्छ । पूर्वदेखि पश्चिमसम्म यसको पूजाविधि र चलनमा विविधता पाइए पनि देवी दुर्गाको आह्वान र आराधना गर्नु यसको मुख्य उद्देश्य रहेको छ ।
फूलपातीको परम्परालाई वनस्पति, प्रकृति र मानवबीचको सम्बन्धसँग पनि जोडेर हेरिन्छ । विभिन्न वनस्पतिलाई देवीको प्रतीक मानेर पूजा गर्ने चलन प्रकृतिप्रतिको सम्मानलाई धार्मिक संस्कारसँग जोडिएको छ । फूलपाती भित्र्याएपछि घरघरमा देवीको पूजा, परिवारको जमघट र दशैँको तयारी थप तीव्र हुन्छ । धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र पारिवारिक मिलनको पर्वका रूपमा फूलपातीले बडादशैँको महत्वलाई अझ बढाउने गर्छ ।
