सत्यपाटी
बाँकेको राप्तीसोनारी गाउँपालिका–८ ओभरीस्थित सर्पदंश उपचार केन्द्रमा गत आर्थिक वर्ष २०८२–०८३ मा सर्प तथा बिच्छीको टोकाइका १२४ जना बिरामीले उपचार सेवा लिएका छन् । तीमध्ये ५५ जना सर्पदंशका बिरामी रहेका छन् । सर्पदंश उपचार केन्द्रका अहेब नन्दलाल पाण्डेका अनुसार सर्पदंशका ५५ बिरामीमध्ये २९ जना महिला र २६ जना पुरुष थिए ।
उनीहरूमध्ये अति विषालु सर्पले टोकेका पाँच जना उपचारका लागि समयमै स्वास्थ्य संस्थामा पुगेका कारण उपचार सफल भएको उनले बताए । यस्तै, सोही अवधिमा बिच्छीले टोकेका ६९ जनाले पनि सो उपचार केन्द्रबाट उपचार सेवा लिएको जनाउँदै उनले बिच्छीले टोकेकामध्ये ४२ जना महिला र २७ जना पुरुष रहेको बताए । साउनदेखि असोजसम्मको वर्षायाममा सर्पदंशका घटना बढी हुने गरेका छन् ।
सर्पले टोकेमा झारफुक, धामीझाँक्री वा घरेलु उपचारमा समय खर्च नगरी सकेसम्म छिटो नजिकको स्वास्थ्य संस्था वा सर्पदंश उपचार केन्द्रमा पुग्नुपर्ने अहेब पाण्डेले बताए । वर्षाका कारण सर्पको बासस्थानमा पानी भरिएपछि सर्प सुरक्षित र सुख्खा स्थानको खोजीमा घर, गोठ, खेतबारी तथा मानिसको आवत–जावत हुने स्थानमा निस्कने भएकाले सोही समयमा सर्पदंशका घट्ना बढी हुने गर्छ ।
त्यस्तै, धान रोपाइँ, घाँस काट्ने, दाउरा संकलन गर्ने तथा खेतमा नाङ्गो खुट्टाले काम गर्ने क्रममा पनि सर्पदंशका घटना बढी हुने गरेको स्थानीयले बताए । राप्तीसोनारीको कचनापुरका स्थानीय भपेन्द्र खत्रीले अधिकांश सर्पले मानिसलाई आक्रमण गर्ने उद्देश्यले नभइ आत्मरक्षाका लागि टोक्ने गरेको देखिएको बताए । उनले तत्काल उपचार केन्द्रसम्म लग्न सकिए ज्यान जोगाउन सकिने रहेछ भन्ने पुष्टि भएको बताए ।
स्वास्थ्यकर्मीहरुका अनुसार सर्पदंशबाट बच्न रातिको समयमा टर्च वा बत्तीको प्रयोग गर्ने, खेतबारी वा झाडीमा काम गर्दा बुट र लामो पाइन्ट लगाउने, घर वरिपरि झाडी तथा फोहोर नराख्ने, मुसाको संख्या नियन्त्रण गर्ने, सुत्दा झुल प्रयोग गर्ने तथा सर्प देखिएमा समात्ने वा मार्ने प्रयास नगरी सुरक्षित दूरी कायम गर्नु आवश्यक छ ।
