२०८३ भदौ १ , सोमबार 17, August 2026, Monday

उमेर अनुसार कति खानुपर्छ प्रोटिन ?

सत्यपाटीसत्यपाटी । काठमाडौं । २०८३ साउन १६ गते शनिबार

मानिसहरू प्रायः प्रोटिनले आफूलाई बलियो बनाउन मद्दत गर्छ भनेर धेरै प्रोटिन खान्छन् । अनि केही मानिस चाहिँ दाल र दूध खानु नै पर्याप्त छ भन्ने सोच्छन् । तर सत्य यही हो कि शरीरको आवश्यकता फरक–फरक उमेरमा फरक–फरक हुन्छ ।

बच्चाहरूलाई वृद्धिको लागि प्रोटिन चाहिन्छ, युवाहरूलाई मांसपेशीको बलको लागि र बुढेसकालमा मानिसहरूलाई बल कायम राख्नको लागि प्रोटिन चाहिन्छ । धेरै कम वा धेरै प्रोटिन सेवन गर्नाले स्वास्थ्यमा प्रतिकूल प्रभाव पर्न सक्छ ।

कुन उमेरमा कति प्रोटिन चाहिन्छ ?

एक स्वस्थ वयस्कलाई सामान्यतया प्रति किलोग्राम शरीरको तौलको लागि दैनिक लगभग शून्य दशमलव ८ ग्राम प्रोटिन चाहिन्छ । यसको अर्थ ६० किलो तौल भएको व्यक्तिलाई लगभग ४८ ग्राम प्रोटिन चाहिन्छ ।

बढ्दो उमेरका बालबालिका, किशोरकिशोरी, गर्भवती महिला, स्तनपान गराउने आमाहरू र ६० वर्षभन्दा माथिका मानिसहरूलाई बढी प्रोटिन चाहिन्छ । नियमित रूपमा व्यायाम गर्ने वा मांसपेशी निर्माण गर्न चाहनेहरूका लागि, डाक्टर वा पोषणविद्ले उच्च प्रोटिन सेवन सिफारिस गर्न सक्छन् ।

धेरै मानिसहरूले आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श नगरी प्रोटिन पाउडर वा पूरकहरू लिन थाल्छन् । यद्यपि, अत्यधिक प्रोटिन सेवन सबैका लागि फाइदाजनक हुँदैन । विशेष गरी यदि तपाईँलाई पहिले नै मिर्गौला रोग छ भने यसले शरीरमा थप तनाव दिन सक्छ । त्यसैले, आफ्नो आवश्यकताहरू नबुझी धेरै प्रोटिन सेवन गर्नु उचित मानिने छैन ।

५०–६० वर्षको उमेर पछि केही मानिसहरूलाई मांसपेशी बल कायम राख्न डाक्टर वा पोषणविद्ले सल्लाह दिए अनुसार सिफारिस गरिएको मात्रा भन्दा थोरै बढी प्रोटिन चाहिन्छ । त्यसकारण, सबैको लागि कुनै एकल इष्टतम मात्रा हुँदैन, र आवश्यकताहरू उमेर, तौल, स्वास्थ्य र शारीरिक गतिविधि अनुसार फरक हुन्छन् ।

डाक्टरहरू भन्छन् कि तपाईंको दैनिक प्रोटिन सेवन एकैचोटि खानुको सट्टा तीन वा चार खानामा विभाजन गर्नु बढी फाइदाजनक छ । ब्रेकफास्ट, दिउँसो र बेलुकाको खानामा थोरै मात्रामा प्रोटिन समावेश गर्नाले तपाईंको शरीरले यसलाई राम्रोसँग प्रयोग गर्न सक्छ ।

तपाईँलाई मिर्गौला रोग, कलेजोको समस्या छ, गर्भवती हुनुहुन्छ, स्तनपान गराइरहनुभएको छ, वा गम्भीर रोगबाट निको भइरहनुभएको छ भने, आफ्नो प्रोटिनको आवश्यकता आफैँले निर्धारण नगर्नुहोस् । यस्तो अवस्थामा, आहार विज्ञ वा पोषण विशेषज्ञको सल्लाहमा आधारित हुनुपर्छ । प्रोटिनको सही मात्रा एउटै सूत्रले निर्धारण गर्दैन ।

व्यक्तिको आवश्यकता उमेर, तौल, दैनिक गतिविधि र स्वास्थ्यमा निर्भर गर्दछ । त्यसकारण, अरूको आहार देखेर आफ्नो खानाको थालमा के के राख्ने भन्ने तय गर्नुको सट्टा, आफ्नो आवश्यकताहरू बुझ्नुहोस् र सन्तुलित मात्रामा प्रोटिन उपभोग गर्नुहोस् । प्रोटिनको सही मात्रा उपभोग गर्नाले तपाईंको शरीरलाई लामो समयसम्म बलियो र स्वस्थ राख्न मद्दत गर्दछ ।

प्रकाशित मिति : २०८३ साउन १६ गते शनिबार