आइरन शरीरको लागि सबैभन्दा धेरै आवश्यक पर्ने खनिजहरू मध्ये एक हो । यो खनिजले हेमोग्लोबिनमार्फत रातो रक्त कोषहरूलाई शरीरका विभिन्न भागहरूमा पुर्याउँछ । आइरनले मस्तिष्कको स्वास्थ्य कायम राख्न पनि प्रमुख भूमिका खेल्छ ।
आइरनको कमीले शरीरमा धेरै समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ । त्यसैले, जब शरीरलाई आइरनको आवश्यकता पर्दछ, यसले विभिन्न संकेत मार्फत आफ्नो आवश्यकता व्यक्त गर्दछ । आजको यस लेखमा हामी शरीरमा आइरनको कमी भएको आइरनको आवश्यकता छ भन्ने देखाउने सात संकेतबारे कुराकानी गर्नेछौँ ।
निद्रापछि पनि थकान – आइरनको कमीले निद्रा पछि पनि थकान निम्त्याउन सक्छ । निद्रा अपूर्ण भएको वा शरीरमा ऊर्जा समाप्त भएको जस्तो महसुस हुन्छ ।
छाला फिक्का देखिन्छ – तपाईंको छाला फिक्का देखिन थालेको छ भने यसको अर्थ तपाईंको हेमोग्लोबिन कम छ भन्ने पनि हुन सक्छ । आइरनको छाला फिक्का देखिन थाल्छ । यस्तो फिक्कापन आँखा मुनिको भित्री छाला र गिजासम्म पनि देखिन थाल्छ । यस्तो देखिन्छ कि शरीरमा रगत नै छैन ।
माटो खान मन लाग्नु – यदि फलामको कमी बढेर गम्भीर स्तरमा पुगेको छ भने व्यक्तिले सामान्यतया नखाने चीजहरू जस्तै माटो, चक, माटो, वा अन्य वस्तुहरू खाने चाहना गर्न सक्छ । यो चाहनालाई प्रायः सामान्य मानिन्छ, तर यो फलामको कमीको लक्षण हुन सक्छ ।
सिँढी चढ्दा सास फुल्नु – फलामको कमीको अर्को एउटा लक्षण भनेको सिँढी चढ्दा सास फुल्नु पनि हो । २–३ मिनेट सिँढी चढ्दैमा उनीहरूको अवस्था बिग्रन सक्छ ।
हात र खुट्टा चिसो हुनु – फलामको कमी भएपछि हात र खुट्टा चिसो भएको महसुस हुन सक्छ । जतिबेला पनि हात र खुट्टा चिसो हुनु भनेको शरीरमा फलामको कमी हो । यसले शरीरको हरेक हिस्सामा ठीकसँग अक्सिजन पुग्दैन ।
बारम्बार टाउको दुख्नु – जुनसुकै बेला अचानक टाउको दुख्नु पनि फलामको कमीको लक्षणहरू मध्ये एक हो । फलामको कमीले मस्तिष्कका कोषहरू र रक्तनलीहरूमा पर्याप्त अक्सिजन पुग्न पाउँदैन ।
बरफ खाने इच्छा – शरीरमा फलामको कमी हुँदा बरफ खाने चाहना हुन सक्छ । कहिलेकाहीँ मात्रै यस्तो इच्छा हुनु सामान्य हो । तर तपाईँलाई सधैँ बरफ खान मन लाग्छ भने, यो फलामको कमीको संकेत हुन सक्छ ।
शरीरलाई किन चाहिन्छ फलाम ?
हेमोग्लोबिन बनाउन शरीरलाई फलाम चाहिन्छ । हेमोग्लोबिन रातो रक्त कोषहरूमा रहेको प्रोटिन हो जसले फोक्सोबाट शरीरको हरेक तन्तुमा अक्सिजन पु¥याउँछ । फलामले मांसपेशीहरूमा अक्सिजन भण्डारण गर्न मद्दत गर्छ ।
यसले मांसपेशीको शक्ति बढाउँछ, कार्य सुधार गर्छ र शारीरिक गतिविधिको समयमा मांसपेशीहरूलाई राम्रोसँग प्रदर्शन गर्न अनुमति दिन्छ । फलामले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई बलियो बनाउन पनि भूमिका खेल्छ ।
फलामले शरीरलाई संक्रमणसँग लड्ने क्षमता दिन्छ । यसले प्रतिरक्षा कोषहरूको वृद्धिलाई बढवा दिन मद्दत गर्छ । फलाम शरीरको वृद्धि र विकासको लागि पनि आवश्यक छ। यो कोष निर्माणमा विशेष गरी उपयोगी छ ।
फलाम मस्तिष्कको कार्य सुधार गर्न पनि प्रभावकारी हुन्छ । फलामको कमीले विशेष गरी स्मरण शक्ति, ध्यान केन्द्रित गर्ने र सिक्ने क्षमतालाई असर गर्छ । फलामले शरीरको तापक्रमलाई पनि नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ। यसैकारण फलामको कमी भएको व्यक्तिलाई चिसो महसुस हुन्छ ।
कुन कुन खानेकुरामा पाइन्छ फलाम ?
खानेकुरा खाएर हामी फलामको कमीलाई पूर्ति गर्न सक्छौँ । पालुङ्गो, रातो मासु, दाल, फर्सीको बीउ, चना, टोफु र किनुआ जस्ता खानेकुराहरू आफ्नो आहारमा समावेश गर्नुहोस् । यी खानेकुराले शरीरमा फलामको कमी पूरा गर्न मद्दत गर्छन् ।
