सत्यपाटी
बाल्यकालमा धेरै ‘जंक फुड’ खाँदा दिमागमा दीर्घकालीन असर पर्न सक्छ । युनिभर्सिटी कलेज कर्कको एउटा नयाँ अध्ययनले फ्याट र चिनीको मात्रा बढी भएको आहारले दिमागका ती भागहरूलाई प्रभावित गर्ने पत्ता लगाएको छ, जसले भोक र खाने बानीलाई नियन्त्रण गर्छन् ।
यी परिवर्तनहरू समयसँगै लामो समयसम्म कायम रहन सक्छन् । आजका बालबालिकाहरू सजिलै उपलब्ध प्रशोधित खाद्य पदार्थले घेरिएका छन् । जन्मदिनका कार्यक्रम, विद्यालय तथा खेलकुद गतिविधिहरूमा यस्ता खाद्य पदार्थ सामान्य बन्दै गएका छन्, जसले बाल्यकालदेखि नै खाने बानीलाई प्रभावित गरिरहेको छ ।
जंक फुड खाँदा दिमागमा कस्तो असर पर्छ ?
‘नेचर कम्युनिकेसन्स’ जर्नलका अनुसार बाल्यकालमा पोषक तत्व कम तर क्यालोरी बढी भएका खाद्य पदार्थ सेवन गर्दा खानपानप्रतिको दृष्टिकोण र व्यवहारमा दीर्घकालीन परिवर्तन आउन सक्छ । अनुसन्धानका क्रममा वैज्ञानिकहरूले प्रयोगात्मक ‘माउस मोडल’मा अध्ययन गरेका थिए ।
यसमा बाल्यकालमा उच्च फ्याट र उच्च चिनीयुक्त आहार दिइएका मुसाहरू वयस्क भएपछि पनि उनीहरूको खाने व्यवहारमा आएको परिवर्तन कायम रहेको पाइएको थियो । यी परिवर्तनहरूलाई दिमागको हाइपोथ्यालेमस भागमा हुने गडबडीसँग जोडिएको छ, जसले भोक र ऊर्जाको सन्तुलन नियन्त्रण गर्छ । वैज्ञानिकहरूका अनुसार यसले भविष्यमा मोटोपनको जोखिमसमेत बढाउन सक्ने बताइएको छ ।
आन्द्राका लाभदायक ब्याक्टेरियाले कसरी मद्दत गर्छन् ?
अनुसन्धानमा आन्द्राको माइक्रोबायोम (सूक्ष्मजीवहरूको सन्तुलन)मा परिवर्तन गरेर यस्तो असर कम गर्न सकिने सम्भावना देखिएको छ । वैज्ञानिकहरूले लाभदायक ब्याक्टेरियाको एउटा स्ट्रेन ‘बिफिडोब्याक्टेरियम लोंगम एपीसी १४७२’ र प्रिबायोटिक फाइबरको परीक्षण गरेका थिए । यी तत्व प्याज, लसुन, केरा र एस्पारागस (कुरिलो) जस्ता खाद्य पदार्थमा पाइन्छन् ।
नतिजाले यो विधिले खाने व्यवहारमा सुधार ल्याउन सहयोग पुर्याउन सक्ने देखाएको छ । ब्याक्टेरियाले विशेष रूपमा लक्षित प्रभाव देखाएको थियो भने फाइबरले आन्द्राको माइक्रोबायोममा ठूलो परिवर्तन ल्याएको थियो । अध्ययनकी मुख्य लेखिका डा.क्रिस्टिना कुएस्ता मार्तीले भनिन्, ‘बाल्यकालमा हामी के खान्छौँ भन्ने कुराले ठूलो प्रभाव पार्छ । यसको असर शरीरको तौलमा मात्र सीमित हुँदैन । लामो समयसम्म खाने व्यवहार र खानाप्रतिको दृष्टिकोणलाई समेत प्रभावित गर्न सक्छ ।’
