२०८३ मंसिर ४ , शुक्रबार 20, November 2026, Friday

निर्वाचन आचारसंहिता उल्लंघन बढ्दै, सामाजिक सञ्जाल सम्बन्धी उजुरी धेरै

प्रत्यक्षतर्फ मनोनयनको करिब तीन साताको अवधिमा भौतिकको तुलनामा अभौतिक (भर्चुअल) प्रकृतिका आचारसंहिता उल्लंघनका घटनाहरु ज्यादा भेटिएका छन् । निर्वाचन आयोगले प्रत्यक्षतर्फको मनोनयन (६ माघ) पछिको तीन साताको अवधिमा करिब ५० जनालाई स्पष्टीकरण सोधेको छ । केही अपवादबाहेक अधिकांश स्पष्टीकरणहरु सामाजिक सञ्जालमा गरिएका पोष्ट र अभिव्यक्तिसँग सम्बन्धित छन् ।

केही ठाँउमा मात्रै पैसा बाँडेको, सरकारी स्रोतसाधन दुरुपयोग गरेको र मापदण्ड विपरीत प्रचार सामग्री राखेको भन्ने आरोप छ । केही प्रमुख उम्मेद्वारहरुविरुद्ध परेका उजुरीहरु नै सामाजिक सञ्जालमा भएका पोष्टसँग सम्बन्धित छन् । नेपाल जनसेवा पार्टीका उम्मेदवार शोभा पाठकमाथि अर्को दलको उम्मेदवारमाथि घृणा र द्वेषपूर्ण अभिव्यक्ति दिएको भन्ने आरोप छ । उनले एमाले उम्मेदवार महेश बस्नेतको पोष्टमा कमेन्टविरुद्ध आयोगमा उजुरी परेको थियो ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको झापा–५ का उम्मेदवार बालेन शाहविरुद्ध पनि उजुरी परेको छ । उनका प्रतिस्पर्धी उम्मेदवार केपी शर्मा ओलीले सार्वजनिक बहसका लागि आफू तयार रहेको अभिव्यक्ति दिएपछि शाहले भदौ २३ को घटनाप्रति इंगित गर्दै केही आरोपसहित बहसको प्रस्ताव अस्वीकार गरेका थिए । उजुरीकर्ताहरुले उनको कमेन्टले घृषा र द्वेष फैलाएको र त्यसले निर्वाचनको स्वच्छ प्रतिस्पर्धामा बाधा पुगेको भन्दै आयोगमा उजुरी दिएका हुन् ।

आयोगले उजुरी र त्यसको स्पष्टीकरणमाथि अध्ययन भइरहेको जनाएको छ, तर कुनै निर्णय गरिसकेको छैन । सिन्धुपाल्चोक–१ का नेकपाका उम्मेदवार माधव सापकोटाविरुद्ध पनि सामाजिक सञ्जालमा अमर्यादित पोष्टहरू गरेको आरोपमा उजुरी परेको छ, जसको प्रतिक्रिया स्वरुप निर्वाचन आयोगले स्पष्टीकरण सोधेको हो । ढोरपाटन शिकार आरक्षको कार्यालयका प्रमुख रामदेव चौधरीविरुद्ध पनि उजुरी परेको छ ।

उनले मकवानपुर–२ का एमाले उम्मेदवार महेश बर्तौलाविरुद्ध सामाजिक सञ्जालमा कमेन्ट लगेको आरोप लागेको छ । भर्चुअल प्रतिक्रिया र आक्रोश बाहेक उम्मेदरहरु विवादास्पद अभिव्यक्तिका कारण पनि स्पष्टीकरणमा परेका छन् । काठमाडौं–४ मा राप्रपाका उम्मेदवार डा.सुरेन्द्र भण्डारीमाथि पनि आयोगले स्पष्टीकरण सोधेको छ । भण्डारीमाथि जेष्ठ नागरिक, महिला र यौनिक अल्पसंख्यकको भावनामा आँच आउने अभिव्यक्ति दिएको आरोप छ ।

भक्तपुर–२ का एमाले उम्मेदवार महेश बस्नेतमाथि मधेशी समुदायप्रति घृणा हुने अभिव्यक्ति दिएको भन्दै उजुरी परेपछि स्पष्टीकरण सोधिएको हो । बाँके–३ मा रास्वपा उम्मेदवार खगेन्द्र सुनारले केही दिनअघि एउटा विवादास्पद सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिएका थिए । त्यसले साम्प्रदायिक सद्भावलाई खलल पारेको आरोपमा उजुरी परेपछि निर्वाचन आयोगले उनलाई ‘किन कारबाही नगर्ने ?’ भनी प्रश्न सोधेको हो ।

रास्वपा बाजुराका उम्मेदवार हेमराज थापाले बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री इन्द्रबहादुर बाँनियालाई लक्षित गरी आक्रोश पोख्नुका साथै सार्वजनिक रुपमा प्रश्न उठाएका थिए । उजुरी परेपछि थापामाथि समेत आयोगले स्पष्टीकरण सोधेको छ । केही सञ्चारकर्मीहरुले उम्मेदवार लक्षित भ्रामक र अमर्यादित सन्देश प्रवाह गरेको भेटेपछि निर्वाचन आयोगले प्रेस काउन्सिलमार्फत पनि केही स्पष्टीकरणहरु सोधेको छ । नेकपाका समानूपातिक उम्मेदवार हुन्, मंगलसिंह प्रजा ।

उनले चितवन–३ का उम्मेद्वार रेणु दाहालको पक्षमा प्रचारप्रसार गर्ने क्रममा हिंसात्मक अभिव्यक्ति दिएको भन्दै आयोगले स्पष्टीकरण सोधेको छ । अघिल्ला वर्षहरुमा झै यसपालि पनि केही उम्मेदवार र सार्वजनिक पदमा रहेकाहरुमाथि आचारसंहिता उल्लंघनको आरोप छ । अघिल्ला वर्षको तुलनामा त्यस्ता आरोपहरु निकै कम छन् । शुरुमा त उम्मेदवार मनोनयनका क्रममा मापदण्डको उल्लंघन भएको भनी परेको उजुरी आयोगमा विचाराधीन छन् ।

ोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्री हिक्मत कार्की उम्मेदवार मनोयनयनका क्रममा सहभागी भएकोमा प्रश्न उठेको छ । उनलाई आयोगले स्पष्टीकरण सोधिसकेको छ । मनोनयन दर्तास्थलमा दलको झण्डा प्रयोग गरेको र २५ जनाभन्दा बढीको भीड जम्मा गरेको आरोपमा रास्वपा दोलखाका उम्मेदवार इन्जिनियर जगदीश खरेललाई पनि आयोगले स्पष्टीकरण सोधेको छ । कोशी प्रदेशका मन्त्री इस्राइल मन्सुरीमाथि पनि उम्मेदवारको मनोनयनस्थलमा गएको आरोप छ ।

ओखलढुंगाबाट रास्वपाका उम्मेद्वार बनेका विश्वराज पोखरेललाई बाजागाजा बजाई मनोनयनपत्र दर्ता गर्न गएको आरोपमा स्पष्टीकरण सोधिएको छ । गोरखा–१ बाट कांग्रेस उम्मेदवार प्रेमबहादुर खत्रीमाथि बाजागाजा बजाएर निर्वाचन प्रचारप्रसार गरेको आरोप छ । रुद्र गिरी भन्ने व्यक्तिमाथि २५ जनाभन्दा बढीको जुलुस लिएर मनोनयनमा गएको भन्ने आरोपमा आयोगले स्पष्टीकरण सोधेको छ । सामाजिक सञ्जालमा गालीगलौज, सार्वजनिक मर्यादा विपरीतका अभिव्यक्ति र मनोनयनमा मापदण्डको उल्लंघन बाहेक आचारसंहिताको उल्लंघन गरेको आरोपमा अरु उम्मेदवारहरुमाथि पनि आयोगले कारवाहीको तयारी स्वरुप स्पष्टीकरण सोधेको छ ।

बाजागाजा बजाइरहेको र बाजा बगाउने समूहलाई पाँच सय रुपैयाँको नोट बाँड्दै गएको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि निर्वाचन आयोगले जाजरकोटको नेकपाका उम्मेदवार शक्तिबहादुर बस्नेतसँग स्पष्टीकरण सोधेको छ । जनता समाजवादी नेपाल पार्टीका उम्मेदवार अशोक टमानीले कपडा वितरण गरेको आरोपपछि आयोगले उनलाई पनि आचारसंहिता उल्लंघनको आरोपमा स्पष्टीकरण सोधेको छ । बैतडीका एमाले उम्मेदवार दामोदर भण्डारीमाथि सरकारी गाडीमा पार्टीको झण्डा हाली प्रचारप्रसारमा हिँडेको भन्दै आयोगले जवाफ मागेको छ ।

यी बाहेक आयोगले अरु प्रकृतिका घटनाको स्पष्टीकरण पनि सोधेको छ । निर्वाचन आयोगले झापामा चुनाव प्रचारका सिलसिलामा रास्वपा उम्मेदवार बालेनकी पत्नी सविना काफ्लेको साथमा खटिएका व्यक्तिहरु सादा पोशाकका प्रहरीहरु हुन् कि होइनन् भनी जवाफ माग्नुका साथै स्पष्टीकरण सोधेको थियो । निर्वाचनमा दलको चिह्न र लोगोसहित बालबालिकालाई प्रयोग गरेको भन्ने आरोपमा श्रमसंस्कृति पार्टीविरुद्ध आयोगले स्पष्टीकरण सोधेको छ । रुपन्देहीमा उम्मेदवार बनेका डा.कमल भुसालमाथि जेनजी आन्दोलनको आइकोनिक जुत्ता दुरुपयोग गरेको भन्ने आरोप छ । सप्तरी–२ मा जनमत पार्टीका उम्मेदवार सीके राउतमाथि सार्वजनिक स्थलमा आफ्नो निर्वाचन चिन्ह तोरण बनाएर राखेको भन्ने आरोप छ ।

क्यूआर कोड पठाएर रकम संकलन गरेको आरोपमा गतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीको काठमाडौं–५ कि उम्मेदवार निशा अधिकारी पनि स्पष्टीकरणमा परेकी छन् । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको दलको कार्यालय भवन बाहिर निर्वाचन चिह्न पेन्ट गरेको आरोपमा आयोगमा उजुरी परेको छ । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का रोल्पा–१ का उम्मेद्वार वर्षमान पुनमाथि विद्यालय परिसरमा नाचगान र रमाइलो गरेको भनी उजुरी परेको छ । विभिन्न क्षेत्रका नगरपालिकाका प्रमुख एवं उपप्रमुख तथा स्थानीय शिक्षकहरू दलका उम्मेदवारको प्रचारप्रसारमा संलग्न भएको आरोपमा स्पष्टीकरण सोधिएको छ ।

कपिलवस्तुको विजयनगर गाँउपालिकाका अध्यक्ष र उपाध्यक्ष, दोलखाको बैतेश्वर–५ का वडाध्यक्ष भुवन घिमिरे, स्याङजाको पुतलीबजार नगरपालिकाको प्रमुख र अरु केही गाँउपालिकाका वडाध्यक्ष र कर्मचारीहरुले पनि यस्तै आरोप खेपिरहेका छन् । सामाजिक संस्था हेफर इन्टनेशनलले केही ठाँउमा कर्मचारीहरुलाई सर्वेमा पठाएकोमा निर्वाचन आयोगले प्रश्न उठाएको छ । आचारसंहिता लागू भएपछि अधिवेशन गरेको आरोपमा विभिन्न संस्थाहरुले स्पष्टीकरण खेपिरहेका छन् । नेपाल स्वास्थ्य स्वयंसेवक संस्था, अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा), राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, कम्प्युटर एशोसिएसन अफ नेपालमाथि अनुमतीबिना साधारणसभा गरेको आरोप छ ।

निर्वाचन आयोगले राज्यकोषको दुरुपयोग हुन सक्ने आशंकामा समेत केही संस्थाहरुमाथि स्पष्टीकरण सोधेको छ । बौद्धस्थित घ्याङ गुठीबाट नियुक्त हुने चिनियाँ लामालाई पदमुक्त गरेकोमा आयोगले गुठी संस्थानलाई स्पष्टीकरण सोधेको छ । करारका कर्मचारी छनोट गरेकोमा पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयलाई आयोगले स्पष्टीकरण सोधेको छ । आचारसंहिता लागू भएपछि राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले करारमा नियुक्त कर्मचारीहरुको समेत बढुवा गरेको थियो । वृद्धवृद्धालाई घरघरमा गएर सेवा दिएकोमा प्रश्न उठेपछि काठमाडौं महानगरपालिकाले स्पष्टीकरण खेपेको छ ।

प्रकाशित मिति : २०८२ माघ २९ गते बिहीबार