२०८३ मंसिर ४ , शुक्रबार 20, November 2026, Friday

चिरफारबिनै केएमसीमा मस्तिष्क रक्तश्राबको दुर्लभ उपचार

काठमाडौँ मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पतालले मस्तिष्कको नशा फुटेर रगत जमेका कारण जीवनमरणको दोसाँधमा छटपटाइरहेकी महिलाको बिना शल्यक्रिया सफतापूर्वक उपचार गरेर नयाँ जीवन दिएको छ । ताप्लेजुङकी ५२ बर्सिया राधिका लिम्बूलाई केही दिनअघि निकै गम्भीर अवस्थामा बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरानले केएमसीमा रेफर गरेको थियो ।

अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट एम्बुलेन्समार्फत अस्पताल आइपुग्दा उनको मस्तिष्कमा धेरै रगत जमिसकेको थियो । अवस्था यस्तो थियो कि उपचारमा केही घण्टा मात्रै ढिलो भएको भए ज्यान पनि तलमाथि पर्नसक्थ्यो । एनजीओग्राफी उपचार गर्दागर्दै नशा फुटेको अवस्थामा सफल उपचार गरिएको यो नेपालकै दुर्लभ घटना भएको केएमसीले जनाएको छ ।

नेपालको सन्दर्भमा डीएम न्योरोइन्टरभेन्सनिस्ट र बाई प्लेन क्याथल्याब प्रविधि काठमाडौँ मेडिकल शिक्षण अस्पतालमा मात्रै उपलब्ध छ । केएमसीमा ल्याइपुर्याउने बित्तिकै न्युरो इन्टरभेन्सनिस्ट एवं इन्डोभास्कुलर स्ट्रोक विशेषज्ञ डा.अरुण पौडेलको नेतृत्वमा राधिकाको उपचार सुरु भयो । त्यतिबेलासम्म पनि बिरामीको मस्तिष्कमा रक्तश्राव भइरहेको थियो ।

त्यसपछि डाक्टरले बिरामीको खुट्टामा सानो प्वाल पारे र धमनीबाट तार अनि मसिनो पाइप छिराई मस्तिष्कको फुटेको बेलुनसम्म (एनुरिज्म) पुर्याएर रगतको प्रवाह आवश्यक दीशामा पुर्याए । औषधि विज्ञानको भाषामा यो प्रक्रियालाई फ्लो डाइभर्टर एन्ड कोइलिङ भनिन्छ र मस्तिष्कमा रक्तश्राव भएका बिरामीको उपचारमा यो प्रविधि नै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ ।

त्यसपछि रगतको प्रवाह सही दीशामा हुन थाल्छ र रक्तश्राव बन्द हुन्छ । उता रगत जमेको बेलुन बिस्तारै सुक्दै जान्छ र केही समयपछि हराउँछ । कुनै ठुलो चिरफार नगरी अन्ततः साढे दुई घण्टाको डाक्टरहरूको अथक प्रयास सफल भयो र राधिकाले नयाँ जीवन पाइन् । यस्तो दुर्लभ उपचारपछि अस्पतालको आईसीयूमा स्वास्थ्य लाभ गर्दै घर फर्कने तयारी गरिरहेकी राधिकाले खुसी हुँदै अस्पताल तथा उपचारमा संलग्न डाक्टर तथा नर्सहरूलाई धन्यवाद दिएकी छन् ।

आमाको सफल उपचारपछि छोरी अनुशाले भनिन् ‘यो प्रविधिबाट उपचार गर्दा कुनै दाग बस्दैन । छोटो समयमै बिरामी सामान्य अवस्थामा फर्कन्छ । अस्पतालको बसाइ छोटो हुन्छ भने उपचार सफल हुने दर पनि बढी हुन्छ । उपचारको प्रभावकारिता धेरै हुन्छ । जुनसुकै उमेरका बिरामीको पनि यो प्रविधिबाट उपचार गर्न सकिन्छ । साथै शल्यक्रिया गर्न नमिल्ने दीर्घरोगी बिरामीको उपचार पनि यो प्रविधिबाट गर्न सकिन्छ र उपचारमा लामो समय खर्च गर्नु पर्दैन । यस्तो प्रविधिबाट उपचार गर्न यसअघिसम्म विदेश नै जानुपर्ने बाध्यता थियो तर केएमसीमा यो सुविधा उपलब्ध भएपछि नेपालमै सम्भव भएको छ ।’

प्रकाशित मिति : २०८२ पुस ७ गते सोमबार