२०८३ मंसिर ४ , शुक्रबार 20, November 2026, Friday

ओझेलमा परेको ‘झारकोट’ गाउँको कथा

मुस्ताङको वारागुङ मुक्तिक्षेत्र–१ मा अवस्थित हिन्दु तथा बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको प्रसिद्ध तीर्थस्थल मुक्तिनाथ मन्दिर नजिकै रहेको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक गाउँ झारकोट पर्यटन विकासका हिसाबले ओझेलमा परेको छ । एउटै वडामा पर्ने पुराङ रानीपौवा बजार पर्यटकको चहलपहलले गुल्जार भइरहँदा मुक्तिनाथकै काखमा रहेको झारकोट गाउँ भने गुमनामजस्तै बनेको हो ।

मुक्तिनाथ मन्दिर वरपर झारकोट, पुराङ रानीपौवा, खिङ्गा र छेङ्गुर गरी चार गाउँ रहेका छन् । तीमध्ये सबैभन्दा पुरानो र बाक्लो बस्ती झारकोट गाउँ हो । धार्मिक तीर्थालुहरूको बाक्लो आगमनका कारण पुराङ रानीपौवा बजारमा पर्यटकको चहलपहल हुने भए पनि झारकोटसहित अन्य गाउँले पर्यटनबाट अपेक्षित लाभ लिन सकेका छैनन् । कागबेनी–मुक्तिनाथ सडकखण्डसँगै जोडिएको झारकोट गाउँ पर्यटनका हिसाबले सबैभन्दा पछि परेको स्थानीयको भनाइ छ ।

कुनै समय कागबेनी–मुक्तिनाथ सडक नहुँदा मुक्तिनाथ दर्शन गर्ने तीर्थालु र थोरङ्ला पास हुँदै आउने विदेशी पर्यटकहरू झारकोट गाउँभित्रको गोरेटो बाटो हुँदै आउजाउ गर्थे । पैदल यात्रीहरूले यहाँ बास बस्ने र खाजा खाने गर्दथे । त्यसबेला स्थानीयको व्यापार–व्यवसाय राम्रै चल्ने गरेको स्थानीय बताउँछन् । तर, पछिल्लो एक दशकयता सडक विस्तारसँगै झारकोटको पुरानो पदमार्ग बिरानो बनेको छ ।

अहिले गाउँभित्रका गल्ली र गोरेटो स्थानीयको आवतजावतमा मात्रै सीमित छन् । स्थानीय धेचआङ्मो गुरुङका अनुसार आवश्यक प्रचार–प्रसार र योजनाबद्ध विकास नहुँदा झारकोट पर्यटनबाट वञ्चित बनेको हो । गाउँका युवाहरू रोजगारीका लागि विदेश पलायन हुँदा पर्यटन प्रवद्र्धन थप कमजोर भएको उनी बताउँछन् । झारकोट गाउँमा करिब ६० घरधुरी छन् । पहिले चहलपहल हुने गाउँ पछिल्लो डेढ दशकयता सुनसान बन्दै गएको स्थानीयको भनाइ छ ।

हाल गाउँमा युवायुवतीको संख्या अत्यन्त न्यून छ । अधिकांश युवा वैदेशिक रोजगारीका लागि युरोप र अमेरिका गएका छन् । गाउँमा बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिकको संख्या बढी छ । यहाँका बासिन्दा आंशिक खेतीपाती, पशुपालन, याक र घोडा व्यवसायमा निर्भर छन् । केहीले मुक्तिनाथ दर्शनार्थीलाई घोडा चढाएर आयआर्जन गरिरहेका छन् ।

झारकोट गाउँमा सयौं वर्ष पुरानो ऐतिहासिक राजाको दरबार, झारछोदे गुम्बा, गुरु पद्मसम्भवको पाइलाको डोब रहेको गुरु सेप्ची, परम्परागत दाहसंस्कार स्थल र ढुंगा–माटोले बनेका पुराना घरहरू आज पनि जीवित सम्पदाका रूपमा छन् । गाउँमाथि अवस्थित तोरा ताल पनि पर्यटकको आकर्षण बन्दै गएको छ । वडाध्यक्ष प्रमेश गुरुङका अनुसार गुम्बा संरक्षणका लागि प्रदेश र पालिकाले बजेट विनियोजन गर्दै संरक्षण तथा संवद्र्धन काम अघि बढाइरहेका छन् ।

स्रोत : रासस
प्रकाशित मिति : २०८२ मंसिर २९ गते सोमबार