Loading... आजः ९ मंसिर २०७७, मंगलवार
स्थानीय सरकारका कुरा

पञ्चायत भोगेका वडाध्यक्ष भन्छन्, ‘जनताका अपेक्षा पुरा गर्न व्यक्तिगत स्वार्थ त्याग्नुपर्छ’

निर्वाचन जितेसँगै उनको सामाजिक प्रतिष्ठा थप बढ्यो । वडाध्यक्षमा विजयी भएसँगै उनको कामको दायरा र जिम्मेवारी अझ फराकिलो र चुनौतिपूर्ण बन्यो ।
पञ्चायत भोगेका वडाध्यक्ष भन्छन्, ‘जनताका अपेक्षा पुरा गर्न व्यक्तिगत स्वार्थ त्याग्नुपर्छ’
‘विकास जादुको छडी होइन विस्तारै हुने कुरा हो,’ उनको भनाई छ, ‘हामीले वडाभित्रका सबै सडक हिलोमुक्त गरिसक्यौं, अझै स्तरोन्नतीका धेरै काम बाँकी छन्, विस्तारै हुँदै जान्छन् ।’

उमेर ६ दशक कटिसके । जीवनमा अनेक मोडहरु घुमे, अनेक आरोह र अवरोह सहे । तर, इमान र जमानसँग कहिल्यै सम्झौता गरेनन् । सामान्य परिवारमा हुर्किए, सामान्य जीवनशैली बिताए । उनको जीवनमा कहिले पनि तडकभडक र भड्किलो बन्ने समयले प्रवेश पाएन । घरको कमजोर आर्थिक अवस्थाले पनि उनको जीवन सामान्य नै रह्यो । परिवारको दैनिकी कृषि पेशामै बित्थ्यो । अन्य कृषिजन्य उत्पादनले मुस्किलले दुई÷चार महिना खान पुग्थ्यो । सानैमा पनि सरल, मिजासिला र मिलनसार थिए, पर्शुराम बुढाथोकी ।

बुवा शान्तविर र आमा मोहनकुमारीसँगै उनको परिवार बसाईसराई गरेर बाँकेमा आयो । सल्यानमा जन्मिएर १२ बर्षकै उमेरमा तराई झरे । उनले नेपालगन्जस्थित मंगलप्रसाद माविबाट एसएलसीसम्मको अध्ययन गरे । त्यसपछि भने उनले अध्ययन पुरा गर्न सकेनन् । २०३६ सालमा नेपाली काँग्रेसबाट राजनीति सुरु गरेका उनी २०४२ सालमा जिल्ला समिति सदस्य, २०४७ सालमा महाधिवेश प्रतिनिधि बने । पञ्चायत विरोधी आन्दोलनसँगै राजनीतिमा सक्रिय पर्शुरामको जोसजाँगर अहिले पनि उस्तै छ । सरल, सभ्य र इमान्दारिता उनको पहिचान हो । गाउँलेहरुले असल र सहयोगी समाजसेवीको रुपमा लिन्छन् ।

६० बर्ष नाघेका र पञ्चायत व्यवस्था भोगेका उनी एउटा असल, इमानदार वडाध्यक्षको रुपमा डुडुवामा परिचत छन् । पञ्चायती व्यवस्थासँगै बढेको वितृष्णाका कारण समयले उनलाई राजनीति र समाज सेवातर्फ अघि बढायो । २०४६ सालमा उनले दुई महीने जेल जीवन बिताउनुपर्यो । २०४८ सालमा काँग्रेसले कारबाही गरेपछि उनी पार्टीसँग विच्छेद भए । २०५१ मा मनमोहन अधिकारी नेतृत्वको सरकारले ल्याएका कार्यक्रमबाट प्रभावित भएका बुढाथोकी सोही समयमा नेकपा एमालेमा प्रवेश गरे । एमाले प्रवेशपछि इलाका नं. ५ को सदस्य र सचिव भएर पार्टी संगठनमा सक्रियपूर्वक लागे ।

२०५४ को स्थानीय निर्वाचनमा बुढाथोकी कम्दी गाविसको उपाध्यक्षमा निर्वाचित भएसँगै उनको सामाजिक तथा राजनीतिक सेवाले थप निखारता पायो । गाविसमा विकास निर्माणका कामहरु गरेर उनी सबैका प्रिय बने । नेकपा विभाजनपछि उनी बामदेव गौतमले नेतृत्व गरेको नेकपा मालेतिर लागे । तर उनी त्यहाँ धेरै टिक्न सकेनन् र उनी पुरानै पार्टी एमालेमा फर्किए । पार्टीको राजनीतिसँगै सामाजिक विकासका कामहरुमा निरन्तर लागिरहे । तत्कालिन नेकपा एमालेले सञ्चालन गरेका अभियानहरुमा निरन्तर खटिरहे । दुई कार्यकाल जिल्ला कमिटी सदस्य भएका बुढाथोकीले २०७४ को स्थानीय तहको निर्वाचनमा ९५१ मत ल्याएर डुडुवा गाउँपालिका–५ बाट वडाध्यक्षमा विजयी बने ।

निर्वाचन जितेसँगै उनको सामाजिक प्रतिष्ठा थप बढ्यो । वडाध्यक्षमा विजयी भएसँगै उनको कामको दायरा र जिम्मेवारी अझ फराकिलो र चुनौतिपूर्ण बन्यो । सांगठनीकरुपमा कमजोर रहेको डुडुवा–५ मा पार्टीको संगठनलाई मजबुत बनाउने श्रेय पर्शुरामलाई नै जान्छ । पार्टी काममा निरन्तर क्रियाशिल पर्शुरामलाई स्थानीय तहको निर्वाचनमा पार्टीले पनि पत्यायो, उनले पनि पार्टीले गरेको विश्वासलाई सफलतामा बदल्न सके । वडाध्यक्षमा विजयी भएसँगै थपिएको जिम्मेवारी र चुनौतिलाई उनले सहजरुपमा सामना गरिरहेका छन् । पारिवारिक जिम्मेवारीलाई गौण ठान्दै पर्शुरामले सामाजिक जिम्मेवारीलाई प्राथमिकता दिइरहेका छन् । कर्मशील वडाध्यक्षको छवी बनाएका उनका लागि ‘समाजसेवा चुनौति बन्दै अवसर’का रुपमा आयो ।

वडाध्यक्षमा विजयी भएसँगै उनको एउटै ध्यये छ, अन्य वडाको तुलनामा डुडुवा गाउाँपालिकाको ५ नम्बर वडालाई अब्बल र विकसित वडाका रुपमा विकास गरेर पहिलो नम्बरमा स्थापित गर्नु । मेहेनती, लगनशील, र कर्मशील पर्शुरामले स्थानीय सरकारको विकासको गति र सम्भावनाका पाटाहरुलाई राम्रोसँग बुझेका छन् । ५ नम्बर वडालाई आफ्नै कार्यकालमा बदल्नु छ । यही सपना र सोंचलाई सत्यतामा बदल्न उनी हरेक दिन वडाबासीकै काममा खटिइरहेका हुन्छन् । पर्शुराम भन्छन्, ‘मेरो घर परिवार भनेकै वडाबासी हुन् । वडाको विकासमा मैले अझ धेरै गर्नुछ ।’ अहिले पनि डुडुवा ५ मा विभिन्न आयोजनाहरु सञ्चालन भइरहेका छन् । केही सञ्चालनकै चरणमा छन् भने केही आयोजना सुरु हुने चरणमा छन् ।

‘विकासका लागि आएको बजेटलाई माग र पहुँचका आधारमा नभई आवश्यकताका आधारमा वितरण गरिएको छ,’ वडाध्यक्ष पर्शुराम भन्छन्, ‘स्थानीय निर्वाचनपछि विकासले लय समातेको छ । पहिलो वर्ष कानुनी अड्चनसँगै केही उल्झनहरु आए । अब हामी एउटा ट्रयाकमा गइसकेका छौं । विकास तीव्ररुपमा अघि बढेको छ । तर अझै पनि चुनौतिहरु धेरै छन् ।’ वडाध्यक्षमा विजयी भएपछि उनले विकास निर्माणलाई तीव्रता दिएका छन् । कच्ची बाटोघाटो, पुल पुलेसा, भवन लगायतका कामहरु तीव्ररुपमा अघि बढाएका छन् । ‘विकास जादुको छडी होइन विस्तारै हुने कुरा हो,’ उनको भनाई छ, ‘हामीले वडाभित्रका सबै सडक हिलोमुक्त गरिसक्यौं, अझै स्तरोन्नतीका धेरै काम बाँकी छन्, विस्तारै हुँदै जान्छन् ।’

सिमित स्रोत साधन र जनशक्ति अभावमा पनि धेरै काम गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनले बताए । हामीले जसरी हुन्छ, जनताको अपेक्षा अनुसार धेरैभन्दा धेरै कामहरु सम्पन्न गर्ने कोशिष गरिरहेका छौं । शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, खानेपानी, वातावरण लगायतका धेरै क्षेत्रलाई व्यवस्थित गर्दै भौतिक पूर्वाधारहरु निर्माण, मर्मत र स्तरोन्नति गर्नुपर्नेछ । वडापालिकाले हालसम्म पाँच करोड रुपैयाँमा तटबन्ध, कच्ची सडकको स्तरोन्नती, कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य लगायतमा खर्च गरिसकेको छ । चालु आर्थिक बर्षमा दुई करोड रुपैयाँ बराबरका ठूला आयोजना सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ । जसमा पक्की सडक निर्माण तथा कच्ची सडकको स्तरोन्नति, विद्युतीकरण, पर्यटकीय स्थल निर्माण, स्वास्थ्य चौकीको स्तरोन्नति लगायतका क्षेत्रमा खर्च गर्नेछ ।

वडाध्यक्षमा इमान्दारिता र पारदर्शिता भएकै कारण विकास निर्माणका कामहरु विवादरहित हुने गरेका छन् । किनभने विगतको उनको त्यो स्वच्छता र इमान्दारिताको नतिजा हो । सरल स्वभाव र स्वच्छ छविका कारण वडाबासीबाट थप हौसला पाइरहेका छन् । समाजसेवा आत्मा चाहना र आत्मा सन्तुष्टिका लागि भएको उनको बुझाई छ । ‘समाजसेवा निस्वार्थ हुनुपर्छ । तर, आजभोली प्रत्येक क्षेत्रमा स्वार्थीहरुको प्रवेश भएको छ । सिद्धान्त र व्यवहार फरक कुरा हुन् भनेर त्यसलाई अनुसरण गरेको पाइँदैन । सिद्धान्त अनुसार चल्ने हो भने नाम अनुसार सबै काम हुन्छन् । समाजसेवी शब्द जस्तो छ, त्यसको पनि मान राख्नुपर्छ । मैले बुझेको समाजसेवा व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर समाजको सर्वोपरि हितका निम्ति लाग्नु हो ।’

समाजको यही भावनालाई बुझ्ने र आलोचना खप्न सक्ने तथा आत्मालोचना गर्न सक्ने इमान्दार व्यक्तिहरुलाई समाजले चिनेर अगाडि ल्याउनुपर्ने उनले बताए । वडाध्यक्ष पर्शुरामका अनुसार वडाभित्र पिछडिएका समुदायको चेनतास्तर वृद्धि गर्ने, सरसफाईका कामहरुलाई थप व्यवस्थापन गर्ने, पूर्वाधार विकासका कामहरुको नियमित अनुगमन र मूल्यांकन गर्ने, स्वास्थय सेवालाई थप प्रभावकारी बनाउँदै अनुगमनमा अझै कडाई गर्ने, शैक्षिक विकासका लागि संस्थागत र सामुदायिक विद्यालयहरुको प्रभावकारी अनुगमनसँगै थप सुधारका कामहरु गर्नुपर्नेछ । ‘पहिलो कुरा शिक्षित समाज चाहिन्छ, त्यसका लागि हाम्रो पहिलो प्राथमिकता शिक्षा नै हो । शैक्षिक विकासले मात्रै अरुखालका परिवर्तनहरु सम्भव छन्,’ वडाध्यक्ष पर्शुरामले भने । नीजि विद्यालयलाई सरकारी विद्यालयसरह रुपान्तरण गराउने वडा कार्यालयको लक्ष्य छ ।

वडापालिका समावेशी, न्यायोचित र समतामूलक विकास संघीयताको मर्म अनुसार अघि बढिरहेको उनको भनाई छ । सूविधाहरूकै सवालमा वडाभित्रका सडक सञ्जालको तीब्र विस्तार, खानेपानीको व्यवस्था, स्वास्थ्य सेवा सुविधा, सञ्चार, शिक्षा लगायत क्षेत्रमा भएको परिवर्तनले जनताको जीवनस्तरको मापनको प्रमूख आधारहरू व्यवहारिकरुपमा लागु भइसकेका छन् । रोजगारी, व्यवसायीक कृषि पशुपालनको अवधारणासँगै शिक्षा क्षेत्रमा पनि उत्तिकै फड्को मारेको छ । गरिब जनताका छोराछोरी स्कुल जानबाट बञ्चित हुनुपर्ने अवस्था आउन नदिन शिक्षामा धेरै लगानी गरिएको उनको भनाई छ । त्यसँगै पूर्ण सरसफाईयुक्त वडाका रुपमा विभिन्न कार्यक्रमहरु गरिरहेको उनले बताए ।

‘हामीले चुनौतिहरुकै बाबजुत पनि नीतिगत तरिकाले कामहरु सञ्चालन गरिरहेका छौं । सबै राजनीतिक दलहरुसँग निरन्तर समन्वय गरेरै अघि बढेका छौं । कहिँकतै आलोचना र गुनासा पनि आउँछन्, त्यसलाई मैले रचनात्मक सुझावका रुपमा ग्रहण गर्ने गरेको छु । कतिपयलाई राम्रो काम गर्दाकै परिणामले विक्षिप्त बनाएको हुनसक्छ,’ वडाध्यक्ष पर्शुरामले भने, ‘आलोचना गर्नकै लागि आलोचना गर्नेहरूको प्रवृत्ति पुरानै हो । हामी सहि दिशामा छौँ भने आलोचना गर्ने गरिरहन्छन् काम गर्ने हामी काम निरन्तर गरिरहनेछौँ । वडा कार्यालयले विकास र समृद्धिले नै निकासको बाटो पहिल्याउने खाले अवधारणा र खाकाहरु कोरेको छ ।’

गाउँको विकासका लागि आवधीक योजनाको आधारपत्र तयार गरी सापेक्षित कार्यक्रमहरू तय गर्दै जनतासँगको सहकार्य गर्दै गाउँको विकास गर्न सकिन्छ । दिर्घकालिन योजना समेतका धेरै बिषयहरूलाई प्राथामिकताका साथ लान सक्यौँ भने गाउँको विकास गर्न सकिन्छ । यीमध्ये धेरै योजनाहरु अघि बढिसकेका छन् । ‘अब बाँकी रहेको एक बर्षभित्र यस वडामा स्वास्थ्य, शिक्षा, सडक, खानेपानी, सरसफाई जस्ता विषयहरुलाई प्राथमिकीकरण गरेर हामी अघि बढेका छौं,’ वडाध्यक्ष पर्शुरामले भने, ‘हामी जनताका कामलाई प्रभावकारी बनाउन लागिपरेका छौं । सरकारी सेवा प्रवाह र आम वडाबासीलाई सहज र सरलरुपमा सेवा दिएका छौं ।’ यसका लागि वडा कार्यपालिकाका सदस्यहरु र सम्पूर्ण कर्मचारीहरुको पूर्ण साथ र सहयोग छ । (डुडुवा गाउँपालिका-५ का अध्यक्ष पर्शुराम बुढाथोकीसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश ।)